اگر یک دستیار همه‌کاره برای نوشتن، پژوهش، صدا، تصویر و کار با فایل می‌خواهید، ChatGPT معمولاً نقطهٔ شروع کامل‌تری است. اگر اولویت شما چت متنی رایگان، استدلال یا کدنویسی است، DeepSeek هم ارزش امتحان دارد. برای مخاطب داخل ایران، تصمیم فقط به کیفیت پاسخ بستگی ندارد: دسترسی رسمی، پایداری سرویس و محل پردازش داده هم مهم‌اند.
این مقاله وضعیت محصولات را در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ بر اساس منابع رسمی بررسی می‌کند. امکانات، مدل‌های پشت هر اپ، سقف استفاده و قیمت ممکن است تغییر کنند. مقایسهٔ زیر بین اپ ChatGPT و اپ DeepSeek است؛ API و اجرای مستقل مدل‌ها را جدا توضیح می‌دهیم. اگر تفاوت مدل، چت‌بات و عامل برایتان مبهم است، نخست راهنمای بات‌های هوش مصنوعی کنارتیم را ببینید.
تفاوت ChatGPT و DeepSeek در یک نگاه
برای دیدن همهٔ ستون‌ها، جدول را به چپ بکشید.
| معیار | ChatGPT | DeepSeek |
|---|---|---|
| کار اصلی اپ | دستیار عمومی با ابزارهای متنوع؛ قابلیت‌ها به طرح و حساب بستگی دارند | چت، جست‌وجوی وب، DeepThink و کار با فایل در اپ رسمی |
| شروع رایگان | طرح Free با سقف استفاده برای بعضی ابزارها | اپ رسمی برای چت رایگان معرفی شده؛ API جداگانه پولی است |
| ابزارهای فراتر از متن | جست‌وجو، فایل، تحلیل داده، تصویر، صدا و امکانات دیگر بر حسب حساب | جست‌وجو و استخراج متن از فایل در معرفی رسمی اپ آمده است؛ امکانات نسخهٔ خود را بررسی کنید |
| دسترسی از ایران | ایران در فهرست رسمی کشورهای پشتیبانی‌شده نیست | دسترسی عملی و شرایط منطقه‌ای را در زمان استفاده بررسی کنید |
| حریم خصوصی | کنترل استفاده از گفتوگو برای آموزش مدل و گفت‌وگوی موقت | طبق سیاست رسمی، پردازش و ذخیرهٔ داده در چین؛ امکان درخواست انصراف از آموزش مدل |
| برای توسعه‌دهنده | هزینهٔ API جدا از اشتراک ChatGPT است | API مصرفی جدا از اپ چت قیمت‌گذاری می‌شود |
این جدول رتبه‌بندی کیفیت مدل‌ها نیست. حتی یک محصول ممکن است مدل پشت پاسخ یا سقف استفاده‌اش را تغییر دهد. نتیجهٔ یک تست یا بنچمارک را به همهٔ کارهای نوشتاری، برنامه‌نویسی و پژوهشی تعمیم ندهید.
کدام در نوشتن و فارسی بهتر است؟
هر دو می‌توانند به درخواست فارسی پاسخ دهند، متن را خلاصه یا بازنویسی کنند و برای ایده‌پردازی کمک کنند. اما «فارسی می‌فهمد» با «برای متن شما خوب می‌نویسد» فرق دارد. در مقاله، کپشن، سناریو یا زیرنویس، روانی جمله، اصطلاحات طبیعی، نیم‌فاصله و حفظ معنی را جدا بسنجید. کیفیت همچنین با مدل، دستور و موضوع تغییر می‌کند؛ ادعای برتری قطعی بدون آزمایش یکسان منصفانه نیست.
برای آزمون، یک بند از متن خودتان را به هر دو بدهید: «معنا و لحن را نگه دار؛ فقط ابهام، خطا و جمله‌های طولانی را اصلاح کن. تغییرهای مهم را توضیح بده.» خروجی را با متن اصلی مقایسه کنید. پاسخی که خوش‌آهنگ‌تر است، ممکن است منظور نویسنده را عوض کرده باشد. معیار، زمانی است که تا نسخهٔ قابل‌انتشار باقی می‌ماند.
پژوهش و جست‌وجوی وب؛ منبع را خودتان بخوانید
ChatGPT Search برای پرسش‌های روز وب را جست‌وجو می‌کند و می‌تواند لینک منبع بدهد. DeepSeek هم در معرفی رسمی اپ جست‌وجوی وب و حالت DeepThink را فهرست می‌کند. هیچ‌کدام به صرف داشتن لینک، برداشت درست از منبع را تضمین نمی‌کنند. تاریخ انتشار، متن صفحهٔ اصلی و ارتباط آن با ادعای پاسخ را بررسی کنید.
برای مقایسهٔ دقیق‌تر، یک منبع یکسان به هر دو بدهید و بخواهید هر ادعا را به بخش مشخصی از آن وصل کنند. اگر دادهٔ کافی نیست، پاسخ درست باید محدودیت را بگوید. برای تحقیق جدی، سرعت و اعتمادبه‌نفس ظاهری پاسخ، جانشین صحت نیست.
کدنویسی و حل مسئله؛ خروجی را اجرا کنید
DeepSeek در اپ برای گفتوگو و استدلال استفاده می‌شود و مستندات رسمی API مدل‌هایی با حالت تفکر و فراخوانی ابزار را فهرست می‌کند. ChatGPT هم طبق راهنمای قابلیت‌های OpenAI، بسته به طرح و تنظیمات می‌تواند با فایل، تحلیل داده و کد کار کند. قابلیت API را نباید خودکار به اپ چت نسبت داد.
یک باگ واقعی و کوچک را با کد، ورودی، خروجی مورد انتظار و پیام خطا به هر دو بدهید. پاسخ خوب باید علت را توضیح دهد، اصلاح محدود پیشنهاد کند و روش آزمون آن را بنویسد. در پروژهٔ واقعی، اجرای کد، تست، امنیت و وابستگی‌ها همچنان نیاز به بازبینی انسانی دارند.
فایل، تصویر و صدا؛ ببینید گردش کارتان کامل می‌شود یا نه
ChatGPT در حساب‌های واجد شرایط می‌تواند فایل و تصویر را بخواند، داده را تحلیل کند، تصویر بسازد و گفت‌وگوی صوتی داشته باشد. یادداشت انتشار ۶ اکتبر OpenAI از بارگذاری فایل صوتی برای رونویسی و خلاصه‌سازی در طرح‌های پولی خبر می‌دهد؛ عرضهٔ آن به منطقه، نسخهٔ اپ و تنظیمات حساب وابسته است. DeepSeek در معرفی اپ خود بارگذاری فایل و استخراج متن را ذکر می‌کند، اما این را نباید برابر با همهٔ ابزارهای تصویر، تحلیل داده یا صدا در ChatGPT دانست.
اگر تولیدکنندهٔ محتوا هستید، کارتان را مرحله‌بندی کنید: خواندن PDF بریف، استخراج نکته‌ها، نوشتن سناریو، تحلیل جدول و ساخت تصویر مرجع. بعد در حساب واقعی خودتان بررسی کنید کدام مرحله قابل انجام است. فهرست امکانات روی وب‌سایت، همیشه نشان نمی‌دهد سهمیه و کیفیت خروجی برای پروژهٔ شما کافی است.
هزینه: نسخهٔ رایگان، اشتراک و API سه چیز متفاوت‌اند
ChatGPT طرح رایگان دارد؛ راهنمای رسمی Plus قیمت آن را ۲۰ دلار در ماه و دسترسی آن را گسترده‌تر از Free اعلام می‌کند. سهمیه‌ها و مدل‌های قابل انتخاب ممکن است تغییر کنند. API در هزینهٔ Plus نیست. DeepSeek در معرفی اپ چت را رایگان و بدون خرید درون‌برنامه‌ای توصیف می‌کند، اما API DeepSeek بر اساس مصرف توکن قیمت دارد. رایگان‌بودن اپ را به API یا استفادهٔ بی‌سقف تعمیم ندهید.
برای مخاطب ایرانی، روش پرداخت، نرخ تبدیل ارز، محدودیت حساب و پایداری دسترسی هم بخشی از هزینهٔ واقعی‌اند. اگر API می‌خواهید، قیمت را در روز شروع پروژه از صفحهٔ رسمی بخوانید؛ جدول قیمت مدل‌ها سریع تغییر می‌کند.
دسترسی از ایران؛ بازشدن سایت یعنی پشتیبانی رسمی نیست
در فهرست رسمی کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ ChatGPT، ایران حضور ندارد. OpenAI هشدار می‌دهد دسترسی از بیرون این فهرست می‌تواند به مسدود یا معلق‌شدن حساب منجر شود. بنابراین تجربهٔ چند کاربر یا بازشدن صفحه، نشانهٔ پشتیبانی رسمی نیست. دربارهٔ DeepSeek نیز از دسترسی دائمی و بدون محدودیت در ایران ادعای قطعی نمی‌کنیم؛ شرایط ورود، شبکه و حساب را همان روز بررسی کنید.
برای شروع، به ChatGPT یا سایت رسمی DeepSeek بروید. رمز، فایل مشتری و دادهٔ شخصی را به سایت یا رباتی که فقط نام این برندها را استفاده می‌کند نسپارید. ناشر اپ موبایل و نشانی صفحهٔ ورود را قبل از استفاده بررسی کنید.
حریم خصوصی؛ فایل حساس را کجا می‌فرستید؟
در ChatGPT شخصی، Data controls اجازه می‌دهد استفاده از گفت‌وگوهای تازه برای بهبود مدل را خاموش کنید. گفت‌وگوی موقت در تاریخچه نمی‌ماند و برای آموزش مدل استفاده نمی‌شود، اما OpenAI می‌گوید ممکن است تا ۳۰ روز برای ایمنی نگهداری شود. سیاست حریم خصوصی DeepSeek ورودی‌ها، فایل‌ها و تاریخچهٔ چت را از داده‌های قابل‌پردازش می‌شمارد و می‌گوید داده‌ها در چین پردازش و ذخیره می‌شوند؛ در همان سیاست حق انصراف از استفاده برای آموزش مدل نیز آمده است.
پیش از فرستادن قرارداد، تصویر کارت شناسایی، اطلاعات مشتری یا فایل منتشرنشده، سیاست دادهٔ همان محصول و همان حساب را بخوانید. اجرای مستقل یک مدل DeepSeek با استفاده از اپ رسمی یکی نیست؛ محل نگهداری داده و مسئولیت امنیت آن در هر مسیر فرق می‌کند.
روش انتخاب در ۱۵ دقیقه
- یک کار واقعی انتخاب کنید: بازنویسی متن فارسی، پاسخ به سؤال از یک سند یا رفع یک خطای کد.
- ورودی یکسان بدهید: همان فایل، محدودیت و قالب خروجی را به هر دو بدهید؛ اطلاعات محرمانه را حذف کنید.
- چهار معیار را نمره دهید: درستی، پیروی از دستور، زمان اصلاح دستی و دسترسی پایدار.
- هزینه و داده را جدا بسنجید: اگر نسخهٔ پولی یا API لازم است، قیمت همان روز و سیاست نگهداری داده را بررسی کنید.
- بر اساس کار تصمیم بگیرید: ممکن است یکی برای متن و دیگری برای بخشی از کار فنی شما مناسب‌تر باشد.
نتیجهٔ عملی
برای کسی که ابزارهای متنوع در یک محیط می‌خواهد و از منطقهٔ پشتیبانی‌شده دسترسی دارد، ChatGPT انتخاب مناسبی برای شروع است. برای کسی که بیشتر با چت متنی، استدلال و کد کار می‌کند و گزینهٔ رایگان می‌خواهد، DeepSeek ارزش آزمون دارد. در ایران، بررسی دسترسی رسمی و سیاست داده پیش از مقایسهٔ کیفیت ضروری است. بهترین انتخاب را با یک مسئلهٔ واقعی و معیار روشن پیدا کنید، نه با نام برند یا ادعای رتبه‌بندی.
پرسش‌های رایج
برای کاربر داخل ایران ChatGPT بهتر است یا DeepSeek؟
اول دسترسی رسمی و پایدار را بررسی کنید. ایران در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ ChatGPT نیست. دربارهٔ DeepSeek نیز دسترسی عملی، شرایط حساب و سیاست داده را هنگام استفاده بررسی کنید. پس از آن، هر دو را با یک کار واقعی بسنجید.
آیا DeepSeek کاملاً رایگان است؟
اپ رسمی DeepSeek برای چت رایگان معرفی شده است، اما API آن بر اساس مصرف قیمت‌گذاری می‌شود. رایگان‌بودن اپ به معنی رایگان‌بودن API یا تضمین استفادهٔ نامحدود نیست.
آیا ChatGPT و DeepSeek فقط دو مدل زبانی هستند؟
خیر. ChatGPT محصول گفتوگویی OpenAI است. DeepSeek هم نام شرکت، اپ گفتوگو و خانوادهٔ مدلهاست. هنگام مقایسه باید روشن باشد که دربارهٔ اپها صحبت میکنیم یا مدل و API.