NotebookLM دستیار گوگل برای خلاصهسازی و پرسیدن سؤال از فایلها و منابع شماست. اگر NotebookLM در ایران باز نمیشود، ابتدا شکن را روی اتصال خود امتحان کنید؛ اگر همچنان خطای ۴۰۳ یا پیام کشور دریافت کردید، سراغ VPN با سرور کشور پشتیبانیشده بروید. در ادامه، تنظیمات ویندوز، روش بررسی اتصال و رفع خطاهای حساب را قدمبهقدم میبینید.
برای مشکل ورود، از مرحلهٔ اول: تنظیم شکن شروع کنید. اگر VPN فعال دارید، مستقیم به مرحلهٔ دوم: ورود با VPN بروید.
ورود به NotebookLM از ایران
ایران در فهرست کشورهای پشتیبانیشدهٔ گوگل نیست؛ بنابراین ممکن است با اینترنت عادی به سرویس دسترسی نداشته باشید. برای شروع، سایت رسمی NotebookLM را باز کنید. اگر وارد صفحهٔ دفترها شدید، به بخش ساخت اولین دفتر بروید؛ اگر خطا دیدید، این دو روش را بهترتیب امتحان کنید.
مرحلهٔ اول: شکن را امتحان کنید
شکن نام NotebookLM را در فهرست پوشش خود دارد. میتوانید DNS رایگان آن را روی اینترنت خود آزمایش کنید؛ اگر جواب نداد، به مرحلهٔ VPN بروید. در آزمایش ما از شش شبکهٔ ایران، شکن رایگان دسترسی را برقرار نکرد؛ پس قرار نیست با تکرار همین تنظیمات وقتتان را صرف کنید.
در ویندوز ۱۰ و ۱۱:
- از تنظیم فعلی DNS یادداشت یا تصویر بگیرید تا امکان بازگشت داشته باشید. برای آزمایش شکن، VPN را قطع کنید تا نتیجهٔ دو روش با هم اشتباه نشود.
- کلیدهای
Win + Rرا بزنید،ncpa.cplرا بنویسید و Enter بزنید. روی اتصال فعال Wi-Fi یا Ethernet راستکلیک و Properties را انتخاب کنید. - Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) را انتخاب و Properties را باز کنید. در قسمت Use the following DNS server addresses، آدرسها را مطابق جدول وارد کنید. قسمت IP address، Subnet و Gateway را تغییر ندهید.
| محل واردکردن | DNS رایگان شکن |
|---|---|
| Preferred DNS server | 178.22.122.100 |
| Alternate DNS server | 185.51.200.2 |
- با OK ذخیره کنید. در Chrome، مسیر Settings → Privacy and security → Security → Use secure DNS را بررسی کنید. اگر ارائهدهندهٔ سفارشی مثل Google یا Cloudflare انتخاب شده، برای این آزمایش گزینهٔ استفاده از ارائهدهندهٔ فعلی اتصال را انتخاب کنید؛ DNS سفارشی مرورگر میتواند تنظیم ویندوز را کنار بزند. جزئیات در راهنمای Secure DNS کروم آمده است.
- صفحهٔ NotebookLM را دوباره بارگذاری کنید و با حساب گوگل وارد شوید. اگر به صفحهٔ دفترها رسیدید، آزمایش ساخت دفتر در پایین را انجام دهید. اگر همان خطا باقی ماند، DNS و گزینهٔ مرورگر را به تنظیم قبلی برگردانید و مرحلهٔ دوم را انجام دهید؛ اگر DNS قبلاً خودکار بوده، Obtain DNS server address automatically را انتخاب کنید.
آدرسها از سایت شکن و مسیر تنظیم ویندوز از مستندات DNS گوگل هستند؛ گوگل در این مستندات استفاده از شکن را توصیه نکرده است. پیش از تنظیم، اطلاعیههای وضعیت سرویس را در سایت شکن ببینید.
مرحلهٔ دوم: اگر شکن جواب نداد، با VPN وارد شوید
برای این روش، از VPN قابلاعتمادی استفاده کنید که روی اینترنت شما متصل میشود. تغییر دستی IP داخلی ویندوز یا فعالکردن پراکسی تلگرام، مرورگر را از کشور دیگری به NotebookLM متصل نمیکند.
- پس از برگرداندن تنظیمات آزمایشی شکن، VPN را به سروری در یک کشور پشتیبانیشده، مثلاً آلمان یا هلند، وصل کنید. فقط نمایش «Connected» را ملاک قرار ندهید؛ قدم بعد را انجام دهید.
- در همان مرورگری که NotebookLM را باز میکنید، صفحهٔ نمایش IP عمومی را باز کنید. کشور نمایشدادهشده باید با خروجی VPN سازگار باشد. اگر هنوز ایران است، در تنظیمات VPN بررسی کنید مرورگرتان از اتصال مستثنا نشده باشد؛ این قابلیت ممکن است Split tunneling یا Bypass نام داشته باشد. راهنمای تقسیم ترافیک VPN این تفاوت را توضیح میدهد. این صفحه صرفاً ابزار بررسی اتصال است، نه توصیه به خرید یک VPN مشخص.
- دوباره NotebookLM را باز کنید، روی Sign in to Gemini Notebook یا گزینهٔ ورود بزنید و با حساب گوگل وارد شوید. اتصال VPN را هنگام ورود و کار با دفتر روشن نگه دارید.
- اگر همچنان ۴۰۳ یا کشور پشتیبانی نمیشود میبینید، یک سرور دیگر در همان کشور یا کشور پشتیبانیشدهٔ دیگری را انتخاب کنید؛ IP جدید را بررسی و صفحه را دوباره بارگذاری کنید. یک IP ممکن است از طرف سرویس پذیرفته نشود؛ کشور اعلامشدهٔ سرور بهتنهایی موفقیت ورود را تضمین نمیکند.
- اگر به صفحهٔ شروع برمیگردید یا ورود تکرار میشود، با همان VPN یک پنجرهٔ Incognito باز کنید؛ در ویندوز میانبر آن
Ctrl + Shift + Nاست. نشانی سرویس را وارد و دوباره با حساب خود وارد شوید. این یک آزمایش با نشست جداست؛ حالت Incognito IP را تغییر نمیدهد و جای VPN را نمیگیرد. اگر این پنجره جواب داد، برای ادامه از همان نشست استفاده کنید یا دادههای همین سایت را در مرورگر معمولی بررسی کنید.
استفاده از VPN برای NotebookLM از ایران توسط یک کاربر در انجمن گوگل گزارش شده است. این تجربهٔ کاربر است، نه تضمین گوگل یا تأیید کارکرد هر VPN؛ ما نیز ورود کامل با حساب از داخل ایران را آزمایش نکردهایم.
اگر صفحه باز شد ولی حساب اجازهٔ ورود نداد
| چیزی که میبینید | اقدام بعدی |
|---|---|
| پیام تأیید سن یا شرایط سنی | سن و وضعیت تأیید آن را در حساب گوگل بررسی و مسیر رسمی تأیید را دنبال کنید. تغییر VPN شرط سن را برطرف نمیکند. |
| پیام دسترسی حساب شرکت یا دانشگاه | از مدیر حساب بخواهید دسترسی سرویس را بررسی کند؛ یا با حساب شخصیِ واجد شرایط آزمایش کنید. |
| خطای کشور حتی پس از تغییر سرور | IP را در همان مرورگر بررسی کنید؛ اگر تغییر کرده ولی خطا باقی است، با مرورگر دیگری آزمایش کنید. اگر آن هم جواب نداد، متن دقیق خطا و نوع حساب را برای پشتیبانی ثبت کنید. |
شرایط سن و حساب سازمانی در راهنمای رسمی دسترسی گوگل آمده است. خرید اشتراک یا ساخت حساب تازه را قدم اول رفع خطای ورود قرار ندهید؛ ابتدا مشخص کنید خطا مربوط به اتصال است یا خود حساب.
بعد از ورود، یک دفتر آزمایشی بسازید
رسیدن به صفحهٔ معرفی کافی نیست. با این مثال کوتاه، ساخت دفتر، افزودن منبع و دریافت پاسخ را بررسی کنید. شمارههای قرمز روی تصاویر، محل هر کار را نشان میدهند؛ برای بزرگنمایی، روی تصویر بزنید.
۱ و ۲ — ساخت دفتر و انتخاب نوع منبع: روی New notebook بزنید؛ سپس از بخش Sources، گزینهٔ Add source → Copied text را انتخاب کنید.

۳ و ۴ — واردکردن متن و ذخیرهٔ منبع: این متن نمونه را در کادر Paste copied text بچسبانید و Insert را بزنید:
وبینار تدوین با هوش مصنوعی جمعه ساعت ۱۸ برگزار میشود. شرکتکنندگان باید یک ویدیوی یکدقیقهای همراه داشته باشند.

۵ و ۶ — پرسیدن سؤال و بررسی منبع: در کادر گفتوگو بنویسید: «وبینار چه زمانی برگزار میشود و چه چیزی باید همراه داشته باشم؟ پاسخ را کوتاه و فارسی بده و به منبع ارجاع بده.»

پاسخ این مثال باید «جمعه ساعت ۱۸» و «ویدیوی یکدقیقهای» باشد. اگر پاسخ مرتبط دریافت کردید، مسیر ورود، افزودن منبع و گفتوگو برای اتصال و حساب شما کار میکند. حالا میتوانید فایلهای خودتان را اضافه کنید؛ راهنمای رسمی ساخت دفتر قالب مراحل را توضیح میدهد.
NotebookLM چیست؟
NotebookLM بهجای پاسخدادن از اطلاعات عمومی، با منابعی کار میکند که به دفتر خود اضافه میکنید: مثلاً جزوه، PDF یا متن یک ویدیو. میتوانید از آن خلاصه بگیرید، دربارهٔ منبع سؤال بپرسید و ارجاع پاسخ را بررسی کنید. در راهنمای فعلی گوگل، این ابزار Gemini Notebook نام دارد.
چه نوع محتوایی را میتواند آنالیز و خلاصهنویسی کند؟
این ابزار هوش مصنوعی قادر است طیف گستردهای از انواع محتوا را برای کاربران آنالیز و خلاصهنویسی کند. نکات کلیدی و مطالب اصلی منابع را استخراج کرده و مرور سریعتر و مدیریت بهتر اطلاعات را فراهم میآورد. انواع محتوایی که میتوان به این ابزار ارائه داد شامل موارد زیر است:
- فایلهای PDF و متون مختلف: از جمله فایلهای متنی استاندارد که میتوانند حاوی اطلاعات گستردهای باشند.
- ویدیوهای YouTube: منبع واردشده، متن گفتار ویدیوی عمومیِ دارای زیرنویس است؛ این قابلیت به معنی بارگذاری هر فایل ویدیویی یا تحلیل کامل تصویر ویدیو نیست.
- وبسایتها: در وارد کردن URL وب، متن قابلدسترسی صفحه دریافت میشود، نه همهٔ تصاویر، ویدیوها یا صفحات محافظتشدهٔ آن سایت.
- فایلهای Google Drive: از جمله Google Docs و Google Slides، در قالبهای پشتیبانیشده.
- فایلهای صوتی، Markdown، متن و Word: قالبهای قابلقبول را پیش از بارگذاری بررسی کنید.
- کپی و پیست مستقیم متون: کاربران میتوانند یک متن دلخواه را کپی و پیست کنند تا تحلیل و خلاصهنویسی شود.
- کتابها: فایل یا منبع کتاب باید در قالب پشتیبانیشده و با حق دسترسی لازم ارائه شود؛ هر کتاب آنلاین یا لینک محدودشده الزاماً قابل وارد کردن نیست.
فهرست قالبها و محدودیتهای منبع در راهنمای رسمی افزودن منابع آمده است.
نحوه شروع کار
برای استفاده، ابتدا با حساب کاربری گوگل خود وارد Gemini Notebook شوید و New notebook را انتخاب کنید. سپس میتوانید منابعی مانند PDF، Google Docs، لینک YouTube، لینک وبسایت و متن کپیشده را اضافه کنید.
دسترسی به کشور پشتیبانیشده، شرایط سنی و نوع حساب بستگی دارد. حساب کاری یا تحصیلی ممکن است به فعالسازی مدیر سازمان نیاز داشته باشد؛ در دسترس بودن نسخهٔ وب و اپ موبایل لزوماً یکسان نیست.
پس از آپلود، بخش Chat خلاصهای از منابع را نشان میدهد. میتوانید سؤال بپرسید و در Studio خروجیهایی مانند راهنمای مطالعه، FAQ و مرور صوتی بسازید. این مراحل در راهنمای ساخت دفتر توضیح داده شدهاند.
راهنمای آپلود فایلها و منابع
پس از ساخت دفتر، گزینهٔ Upload a source یا Add در بخش منابع را انتخاب کنید:
- Google Docs و Google Slides از Google Drive: شما میتوانید اسناد خود را مستقیماً از گوگل درایو به این ابزار متصل کنید.
- لینک وبسایت یا YouTube: نشانی منبع قابلپشتیبانی را وارد کنید.
- متن کپیشده: متن دلخواه را در گزینهٔ مخصوص متن قرار دهید.
- فایلهای PDF، Markdown، متن (txt) و صوت: فایل را از دستگاه انتخاب یا در محل بارگذاری رها کنید.
نسخهٔ واردشدهٔ منبع را با اصل آن اشتباه نگیرید؛ تغییر فایل اصلی لزوماً خودکار به دفتر منتقل نمیشود. وضعیت بهروزرسانی منبع را بررسی کنید.
توجه: محدودیت تعداد منابع به هر دفتر و طرح شما مربوط است، نه مجموع همهٔ فایلهای حساب. محدودیت استفاده از قابلیتها نیز جداست: طبق راهنمای جدید محدودیتها، از ۲ سپتامبر ۲۰۲۶ مصرف محاسباتی درخواستها، قابلیت و مدل در سهمیه اثر دارد. باقیمانده و زمان بازنشانی را در Settings → Usage حساب خود ببینید؛ تعداد درخواست ثابت و دائمی وعده داده نمیشود.
قابلیتهای پیشرفته: از خلاصهنویسی تا مرور صوتی
بعد از آنالیز منابع، امکانات متنوعی در اختیارتان قرار میگیرد:
- خلاصهنویسی (Summary): این بخش خلاصهای از محتوای فایل شما را نمایش میدهد که میتوانید برای مرور سریع از آن استفاده کنید.
- چت و گفتوگو: میتوانید سوالات خود را بپرسید و با ابزار در مورد محتوای فایل گفتوگو کنید. همچنین سوالات پیشنهادی برای شروع مکالمه در اختیارتان قرار میگیرد.
- Studio: راهنمای مطالعه، FAQ و گزارش خلاصه از این بخش ساخته میشوند.
- مرور صوتی (Audio Overview): از Studio میتوانید خروجی صوتی مبتنی بر منابع بسازید. نوع خروجی و گزینههای شخصیسازی را در همان بخش انتخاب کنید؛ هر خروجی الزاماً گفتوگوی یک زن و یک مرد نیست.
در راهنمای گفتوگو توضیح داده شده که ارجاعهای پاسخ به محل مرتبط در منبع وصل میشوند. برای بررسی دقت پاسخ، ارجاع را باز کنید و متن را در زمینهٔ اصلی بخوانید. منبعدار بودن، تضمین بیخطا بودن پاسخ نیست.
ساخت مرور صوتی فارسی
پس از آمادهشدن منابع، در بخش Studio روی Audio Overview بزنید تا تنظیمات مرور صوتی باز شود:
- قالب را متناسب با هدفتان انتخاب کنید؛ Deep Dive گفتوگوی دو میزبان دربارهٔ منابع است و Brief مرور کوتاهتری میسازد.
- در Choose language، گزینهٔ فارسی را انتخاب کنید. زبان منبع و زبان خروجی صوتی دو انتخاب متفاوتاند.
- طول خروجی را از گزینههای فعال همان صفحه انتخاب کنید. در کادر تمرکز، بنویسید کدام بخش منبع برایتان مهمتر است؛ مثلاً «زمان وبینار و چیزی را که شرکتکننده باید همراه داشته باشد توضیح بده؛ جزئیات دیگری اضافه نکن.»
- پس از بررسی منابع انتخابشده و مصرف نمایشدادهشده در AI Usage، روی Generate now بزنید. پس از آمادهشدن فایل، آن را از Studio پخش کنید و اطلاعات مهم را با اصل منبع تطبیق دهید.

پاسخ به سوالات پرتکرار کاربران (FAQ)
۱. NotebookLM چیست و چه کاربردی دارد؟
این سرویس هوش مصنوعی گوگل که در راهنمای فعلی Gemini Notebook نام دارد، به کاربران کمک میکند اسناد خود را مدیریت کنند، نکات کلیدی را استخراج کرده و خلاصهای از محتوای آنها را به دست آورند.
۲. آیا میتواند اسناد PDF را خلاصه کند؟
بله، قابلیت خلاصهسازی اسناد PDF و استخراج نکات مهم را دارد.
۳. چگونه با Google Workspace یکپارچه میشود؟
میتوانید منابع پشتیبانیشده مانند Google Docs و Slides را از Drive وارد کنید. این به معنی اتصال زنده به همهٔ ابزارهای Workspace نیست. دسترسی حساب سازمانی تابع تنظیمات مدیر و نوع مجوز است.
۴. آیا برای تحقیق و پژوهش مناسب است؟
بله، این ابزار به پژوهشگران کمک میکند تا زمان کمتری را صرف خواندن اسناد طولانی کنند و بر روی نکات کلیدی تمرکز نمایند. نتیجه را با منابع بررسی کنید؛ خلاصه جای بررسی شواهد اصلی را نمیگیرد.
۵. آیا استفاده از آن رایگان است؟
استفادهٔ بدون طرح پولی، در محدودهٔ دسترسی و سهمیهٔ استاندارد ممکن است. طرحهای پولی سقفهای متفاوت دارند.
۶. چه محدودیتهایی وجود دارد؟
ابزار فقط انگلیسی نیست و از زبانهای متعدد پشتیبانی میکند. محدودیت منبع، مصرف قابلیتها، کشور و نوع حساب را باید جداگانه بررسی کرد. همچنین برخی اسناد پیچیده ممکن است به درستی خلاصه نشوند.
۷. چگونه اطلاعات یا سابقهٔ خود را حذف کنم؟
حذف تاریخچهٔ چت با حذف حساب گوگل یکسان نیست. برای پاک کردن سابقهٔ گفتوگو، از منوی سهنقطهٔ بخش Chat گزینهٔ Delete Chat History را انتخاب کنید. حذف حساب کامل گوگل را بهعنوان راهحل عمومی پاککردن یک دفتر انجام ندهید؛ برای مدیریت دادهها راهنمای حریم خصوصی سرویس را بررسی کنید.
۸. آیا میتواند نکات کلیدی یک متن طولانی را استخراج کند؟
بله، میتواند نکات کلیدی و مهم را از اسناد طولانی استخراج کند. پوشش و صحت نکات را با متن اصلی تطبیق دهید.
۹. چه نوع اسنادی را میتوان بارگذاری کرد؟
علاوه بر متن و PDF، منابع دیگری مانند Docs، Slides، فایل صوتی و لینک YouTube پشتیبانی میشوند؛ فهرست دقیق و شرایط هر قالب در بخش منابع همین مقاله پیوند داده شده است.
۱۰. آیا میتوان اطلاعات محرمانه را وارد کرد؟
پیش از واردکردن فایل محرمانه، شرایط حساب خود را بررسی کنید. برای حساب شخصی، ارسال بازخورد میتواند شامل بررسی زمینهٔ تعامل، پرسشها، فایلها و پاسخها شود. حسابهای واجدشرایط Workspace حفاظتهای متفاوتی دارند. پیش از بارگذاری، مجوز سازمان، حق دسترسی و شرایط حریم خصوصی مربوط به حساب خود را بررسی کنید؛ از محرمانه بودن مطلق دادهها نتیجهگیری نکنید.
نتیجهٔ آزمایش دسترسی از ایران
برای تصمیمگیری دربارهٔ شکن، در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ درخواست HTTPS صفحهٔ عمومی notebook.google.com را از شش پروب عمومی Globalping با موقعیت ثبتشدهٔ ایران مقایسه کردیم:
| تنظیم اتصال | نتیجه در شش پروب ایران |
|---|---|
| DNS پیشفرض | پنج پاسخ ۴۰۳؛ یک انتقال به پیام کشور پشتیبانی نمیشود |
شکن: 178.22.122.100 |
همان پنج پاسخ ۴۰۳ و یک انتقال به پیام کشور پشتیبانی نمیشود |
شکن: 185.51.200.2 |
پنج پاسخ ۴۰۳؛ یک پایان مهلت پاسخ DNS |
در پروب کنترل آلمان، صفحهٔ اولیه با DNS پیشفرض و DNS اول شکن پاسخ ۲۰۰ داد. این سنجش بدون ورود به حساب بود و نمایندهٔ همهٔ اینترنتهای ایران نیست؛ ورود از ایران با VPN و کارکرد طرح پولی شکن در آن آزمایش نشده است. نتیجهٔ کاربردی: اگر شکن روی اتصال شما جواب نداد، بهجای تکرار تنظیم DNS، روش VPN را امتحان کنید.
نتایج: DNS پیشفرض، DNS اول شکن، DNS دوم شکن.
